فصل هفتم - قسمت هفتم

در این اپیزود ویژه از پادکست شیر یا خط، به یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات دنیای بلاکچین می‌پردازیم: حریم خصوصی. آیا حریم خصوصی در تراکنش‌های دیجیتال یک حق بنیادین شهروندان است یا ابزاری که به دست مجرمان قرار می‌گیرد؟

https://shiryakhat.net/2025/08/privacy-blockchain-right-or-crime-tool.html

توضیحات اپیزوداین اپیزود با حضور شایان (دکترای سیستم های اطلاعاتی و کارشناس امنیت بلاکچین)٫ فاطمه (وکیل متخصص بلاکچین در سوئیس)، مهدیه (توسعه‌دهنده قرارداد هوشمند)، و حمید (توسعه‌دهنده بلاکچین)، نگاهی جامع و چندبعدی به مسئله حریم خصوصی در بلاکچین دارد. از مبانی فنی شبه‌ناشناسی (pseudonymity) در بیتکوین و اتریوم گرفته تا تحلیل دقیق پرونده‌ی قضایی تورنادو کش و سامورایی والت، همه جنبه‌های این موضوع پیچیده بررسی می‌شود.

گفتگو با مقایسه حقوق حریم خصوصی در دنیای سنتی (مانند GDPR در اروپا) و چالش‌های بلاکچین آغاز می‌شود. سپس به تحلیل عمیق ابزارهای حریم خصوصی مانند میکسرها، CoinJoin، و رمزارزهای حریم‌خصوصی مثل مونرو و زیکش می‌پردازد.

نکات اصلی بحث‌شده:

• مبانی حریم خصوصی در بلاکچین:
• تفاوت ناشناسی (anonymity) و شبه‌ناشناسی (pseudonymity)
• چالش‌های شفافیت کامل در بلاکچین‌های عمومی
• ابزارهای تحلیل بلاکچین مانند Chainalysis و نقش آن‌ها در ردیابی
• تورنادو کش: از ابزار حریم خصوصی تا دادگاه:
• تاریخچه و معماری فنی تورنادو کش
• استفاده‌های مشروع و غیرمشروع
• تحریم‌های OFAC و پیامدهای آن
• پرونده قضایی Roman Storm و پیامدهای حقوقی
• لغو تحریم‌ها در مارس ۲۰۲۵ و دلیل آن
• سامورایی والت و CoinJoin
• معرفی پروتکل CoinJoin و ویژگی Whirlpool
• دستگیری بنیان‌گذاران و تعطیلی سرویس
• مقایسه «جنگ رمزنگاری» دهه ۱۹۹۰ با چالش‌های امروز
• بحث «کد = بیان» و آزادی نرم‌افزار
• تعارض بین حق حریم خصوصی و مبارزه با پولشویی
• نقش محدودیت‌های KYC در صرافی‌های متمرکز
• رمزارزهای حریم‌خصوصی: مونرو، زیکش، و چالش‌های آن‌ها
• ابزارهای جدید مانند Privacy Pools و راه‌حل‌های ترکیبی
• آینده فناوری‌های حریم‌خصوصی در بلاکچین

نتیجه‌گیری

این اپیزود نشان می‌دهد که حریم خصوصی در بلاکچین موضوعی پیچیده است که در تقاطع فناوری، حقوق، فلسفه و جامعه‌شناسی قرار دارد. در حالی که ابزارهای حریم خصوصی می‌توانند برای محافظت از حقوق مشروع شهروندان استفاده شوند، امکان سوءاستفاده از آن‌ها نیز وجود دارد.

تجربیات تورنادو کش و سامورایی والت نشان می‌دهند که جامعه بلاکچین باید راه‌حل‌هایی بیابد که هم حریم خصوصی مشروع را حفظ کند و هم از استفاده غیرقانونی جلوگیری نماید. آینده این حوزه به تعامل سازنده بین توسعه‌دهندگان، قانون‌گذاران و جامعه جهانی بستگی دارد.

همان‌طور که در اپیزود بحث شد، «کد نوشتن جرم نیست»، اما مسئولیت اجتماعی توسعه‌دهندگان و نیاز به چارچوب‌های قانونی روشن همچنان از چالش‌های اصلی این حوزه محسوب می‌شود

.-----

حاضران در این قسمت:

• شایان اسکندری: https://shayan.es
• فاطمه فنی‌زاده: https://x.com/Fatalmeh
• مهدیه امیری: https://linkedin.com/in/mahdieh-amiri-blockchain
• حمید باطنی: https://x.com/n3wbateni

منابع در سایت شیر یا هخط قابل دسترس هستند.

-----

00:00 مقدمه

01:42 مبانی حریم خصوصی در بلاکچین

06:48 نقش Chainalysis و ابزارهای تحلیل بلاکچین

10:19 مقایسه با تحولات اینترنت و پروتکل‌های حریم خصوصی

19:45 معرفی CoinJoin و ابزارهای میکسینگ بیتکوین

24:53 تاریخچه میکسرهای بیتکوین - Bitcoin Mixers History

28:00 ورود به داستان تورنادو کش - Tornado Cash Story

30:29 استقرار قراردادهای هوشمند و مکانیزم zkSNARKs

33:49 معماری فنی تورنادو کش و ویژگی‌های آن

38:52 تحریم‌های OFAC و پیامدهای آن

42:46 پرونده قضایی Roman Storm - Criminal Case Analysis

47:19 تحلیل حقوقی «کد = بیان» - Code is Speech

51:28 تاریخچه و توسعه تکنولوژی‌های Zero Knowledge

01:07:38 تحلیل هک‌ها و آسیب‌پذیری‌های امنیتی

01:12:13 تحریم‌ها و تأثیرات آن بر بلاکچین

01:15:02 دستگیری توسعه‌دهندگان و پیامدهای قانونی

01:18:06 نقش کره شمالی و گروه Lazarus در سوءاستفاده

01:24:08 پرونده Alexey Pertsev و محاکمه در هلند

01:26:38 تحریم‌ها و تأثیرات آن بر فناوری و آموزش

01:32:45 تحریم‌ها و مسائل حقوقی پیچیده

01:35:49 تحلیل دادگاه و شواهد ارائه شده

01:38:52 نتایج دادگاه Roman Storm و تأثیرات آن

01:41:41 تحلیل نهایی و آینده تحریم‌های OFAC

01:59:26 نتایج دادگاه و Hung Jury (عدم اجماع هیئت منصفه)

02:05:57 جنگ حریم خصوصی: Crypto Wars دهه ۹۰ vs امروز

02:12:58 اهمیت حریم خصوصی در بلاکچین و آینده آن

شیر یا خط

فصل هفتم - قسمت ششم

AI & Blockchain: When Code Writes Back

هوش مصنوعی و بلاکچین: همگرایی فناوری‌ها

(S07E06)

در این اپیزود از پادکست شیر یا خط، به بررسی هم‌افزایی جذاب و آینده‌ساز دو تکنولوژی هوش مصنوعی (AI) و بلاکچین می‌پردازیم. از کاربردهای عملی تا مفاهیم فلسفی و ابزارهای توسعه‌ای نوظهور، سفری عمیق به این دنیای نوآورانه خواهیم داشت.

در کنار این گفتگو٫ با استفاده از هوش مصنوعی و به اصطلاح «وایب کدینگ» (Vibe Coding)، وبسایت شیر یا خط را به‌صورت زنده و در حین گفتگو ارتقاء می‌دهیم.

توضیحات اپیزود

اپیزود ویژه‌ای برای علاقمندان به فناوری، توسعه‌دهندگان و کنجکاوان دنیای دیجیتال.

در این گفتگو، همراه با شایان، امین، امیر و حمید، نگاهی جامع به تعامل هوش مصنوعی و بلاکچین خواهیم داشت. از تفاوت‌های بنیادین هوش مصنوعی با یادگیری ماشین، تا تحول فلسفی از اتوماسیون به عامل‌های هوشمند (AI agents)، ابزارهای توسعه‌ای مدرن، و نحوه‌ی استفاده از AI برای مدیریت فرآیندهای DAO و حتی ایجاد «شخصیت‌های دیجیتال» برای تعامل در دنیای کریپتو، همه و همه در این اپیزود مورد بحث قرار می‌گیرند.

همچنین، با تکنیک «وایب کدینگ»، ارتقاء زنده‌ی وبسایت شیر یا خط انجام می‌شود و جزئیات آن مورد بحث قرار می‌گیرد. به‌روزرسانی UI، اضافه کردن انیمیشن‌ها و ویژگی‌های جدید در این وبسایت به صورت لحظه‌ای در طول گفتگو اتفاق می‌افتد و مخاطبان شاهد مراحل مختلف این فرایند خواهند بود.

تفاوت‌های یادگیری ماشین (ML) و هوش مصنوعی (AI)

انتقال فلسفی از ابزارهای ساده به عامل‌های هوشمند

مفهوم و تکنیک‌های «وایب کدینگ» (Vibe Coding)

کاربرد اتوماسیون در تحلیل گزارش‌های مالی و مدیریت عملیات DAO

ابزارهای توسعه‌دهندگان مانند LangChain، LangGraph، smolAgent

تکنیک‌های Fine-tuning و Retrieval-Augmented Generation (RAG)

اهمیت و استفاده از ابزار MCP برای اتصال AI به API

هم‌افزایی AI و کریپتو در پروژه‌های ElizaOS، Virtuals و Chaoschain

کاربرد عامل‌های هوشمند در مدیریت خزانه و عملیات مالی

پروژه‌های EthGlobal AI و نمونه‌های برگزیده از ایونت‌ها

امنیت و رمزنگاری در هوش مصنوعی و بلاکچین (TEE و Fully Homomorphic Encryption)

ایجاد «شخصیت‌های دیجیتال» و کاربردهای آن در شبکه‌های اجتماعی و بلاکچین

ابزارهای توسعه‌ی بلاکچینی و هوش مصنوعی مانند smolAgent و n8n

چالش‌ها و فرصت‌های مرتبط با اعتماد به عامل‌های هوشمند (AI Agents)

آینده‌ی عامل‌های هوشمند در مدیریت عملیات غیرمتمرکز و DAO

به‌روزرسانی و ارتقاء زنده‌ی وبسایت شیر یا خط با استفاده از وایب کدینگ

منابع و لینک‌های ذکرشدهhttps://shiryakhat.net/2025/05/ai-blockchain-vibecoding.html

---

00:00 سلام و معرفی
3:50 مقدمه و تاریخچه‌ی هوش مصنوعی
5:00 تفاوت‌های هوش مصنوعی و یادگیری ماشین
17:10 آغاز وایب کدینگ برای سایت شیر یا خط
20:20 هوش مصنوعی و API calls و اجینت‌ها
24:00 معرفی ایزارها و استفاده از N8N
31:00 مدل‌ها و تفاوت آنها
35:00 ابزارها و اتوماسیون
50:00 در وایب کدینگ
55:00 ابزارهای ویژه توسعه‌دهندگان
1:05:00 به‌روزرسانی‌های زنده‌ی UI و انیمیشن سایت
1:10:00 بررسی عمیق MCP و کاربردهای آن
1:13:00 TEE و امنیت اجزایی کد
1:20:00 هم‌افزایی AI و بلاکچین
1:30:00 استفاده از AI در مدیریت DAO و عملیات مالی
1:35:00 امنیت و رمزنگاری در AI و Blockchain
1:38:22 knowledge graph و vector databases
1:45:00 شخصیت‌های دیجیتال و کاربردهای آن
1:55:00 ادامه و تکمیل وایب کدینگ سایت
2:05:00 آینده‌ی تکنولوژی AI و بلاکچین
2:15:00 جمع‌بندی و نمایش نتایج

شیر یا خط

فصل هفتم - قسمت پنجم

Ethereum Pectra Upgrade (S07E05) ارتقای هاردفورک پکترا و تغییرات جدید در اتریوم

https://shiryakhat.net/2025/03/ethereum-pectra-upgrade.html

اتریوم در حال آماده‌سازی برای یک ارتقای بزرگ به نام Pectra است که تغییرات مهمی را در شبکه ایجاد خواهد کرد. این آپگرید شامل بیش از ۲۰ بهبود فنی است که برخی از آن‌ها می‌توانند هزینه‌ی تراکنش‌ها را کاهش دهند، مقیاس‌پذیری را بهبود ببخشند و امنیت کیف‌پول‌های کاربران را بیشتر کنند. از تبدیل حساب‌های معمولی به کیف‌پول‌های هوشمند گرفته تا تغییراتی در استیکینگ و نحوه‌ی پردازش داده‌ها، این آپگرید می‌تواند مسیر آینده‌ی اتریوم را شکل دهد. در این قسمت از پادکست شیر یا خط، بررسی می‌کنیم که این تغییرات چه تأثیری بر کاربران، توسعه‌دهندگان و امنیت شبکه خواهد داشت و چرا باید از همین حالا برای آن آماده شد.

این ارتقا معمولاً شامل EIPها (Ethereum Improvement Proposals) می‌شود که ویژگی‌های جدیدی را به شبکه اضافه می‌کنند.

آپگرید Pectra نتیجه ادغام دو ارتقای Prague (مربوط به لایه اجرایی) و Electra (مربوط به لایه اجماع) است. این آپگرید شامل مجموعه‌ای از EIPهای جدید است که تمرکز آن‌ها بر روی مقیاس‌پذیری، امنیت و بهبود تجربه کاربری است.

1. بهبود حساب‌های کاربری: با معرفی EIP-7702، کاربران می‌توانند حساب‌های سنتی (EOA) را به کیف‌پول‌های هوشمند تبدیل کنند.
2. افزایش ظرفیت پردازش داده: EIP-7691 و EIP-7840 به افزایش تعداد بلاب‌ها کمک می‌کنند، که برای کاهش هزینه تراکنش‌ها در رول‌آپ‌ها حیاتی است.
3. تغییرات در استیکینگ: EIP-7251 میزان اتر قابل استیک شدن را از ۳۲ به ۲۰۴۸ اتر افزایش می‌دهد که باعث کاهش تعداد اعتبارسنج‌ها و افزایش کارایی شبکه می‌شود.
4. بهینه‌سازی بلاک‌ها و پردازش داده‌ها: EIP-2935 تاریخچه‌ی بلاک‌های روی زنجیره را از ۲۵۶ بلاک به ۸۱۹۲ بلاک افزایش می‌دهد.

• EIP-7702 - تبدیل حساب‌های معمولی (EOA) به کیف‌پول‌های هوشمند
• EIP-7002 - امکان خروج ولیدیتورها از شبکه از طریق لایه اجرایی
• EIP-7251 - افزایش حداکثر میزان استیکینگ از ۳۲ETH به ۲۰۴۸ETH
• EIP-2537 - بهینه‌سازی محاسبات BLS برای بهبود مقیاس‌پذیری
• EIP-7691 & EIP-7840 - افزایش تعداد بلاب‌ها و کاهش هزینه داده‌ها
• EIP-2935 - افزایش دسترسی به تاریخچه‌ی بلاک‌های در EVM

آپگرید Pectra در شبکه‌ی آزمایشی Holesky با یک مشکل پیکربندی (configuration bug) مواجه شد که منجر به فورک در این تست‌نت شد. این مشکل، هرچند روی منطق اجرای شبکه تأثیر نداشت، باعث شد که توسعه‌دهندگان نیاز به رفع آن داشته باشند. در حال حاضر، بر اساس آخرین اطلاعات، آپگرید Pectra برای شبکه‌ی آزمایشی Sepolia به تعویق افتاده و قرار است در هفته‌ی آینده انجام شود. هنوز تاریخ مشخصی برای اجرای این آپگرید روی شبکه‌ی اصلی (Mainnet) اعلام نشده است، اما احتمالاً این تغییرات تا حدود یک ماه دیگر روی شبکه‌ی اصلی نیز پیاده‌سازی خواهد شد.

آپگرید Pectra یکی از مهم‌ترین تغییرات اخیر در شبکه‌ی اتریوم است که تأثیر زیادی بر بهینه‌سازی عملکرد بلاکچین، کاهش هزینه تراکنش‌ها و بهبود تجربه کاربران خواهد داشت. این آپگرید نشان‌دهنده تعهد اتریوم به مقیاس‌پذیری و توسعه‌ی پایدار است.

حاضران در این قسمت:

• شایان اسکندری: shayan.es
• حمید باطنی: x.com/n3wbateni
• سینا محمودی: x.com/sina_mahmoodi

زمان بندی:

00:00 معرفی و مقدمه
03:02 تاریخچه و روند توسعه اتریوم
06:00 بررسی هارد فورک‌ها و تأثیرات آن‌ها
08:55 تحلیل EIPها و اولویت‌های توسعه
13:09 تحلیل رودمپر و نیازهای آینده
14:25 نقش ویتالیک و تیم‌های تحقیقاتی در اتریوم
18:22 EIP-7702 و مفهوم Account Abstraction
21:29 استانداردهای توکن و EIP-4337
25:03 چالش‌ها و فرصت‌های Account Abstraction
28:28 تحلیل EIP-7702 و کاربردهای آن
31:53 تجربه کاربری و امنیت در EIP-7702
37:36 تفاوت‌های EIP-7702 با EIP-4337
40:34 جمع‌بندی و آینده EIP-7702
43:28 بررسی ابسترکشن
44:33 بلاب‌ها و استراتژی‌های اتریوم
49:23 بهینه‌سازی و افزایش ظرفیت بلاب ها
55:05 چالش‌ها و نیازهای آینده اتریوم
01:00:29 تکنیک‌های بهینه‌سازی در اتریوم
01:06:11 نقش بلاک‌ها در مدیریت داده‌ها و هزینه‌ها
01:15:26 EIPها و تأثیرات آن‌ها بر استیکینگ
01:22:42 چالش‌های استیکینگ و آینده آن
01:25:55 تحلیل و بررسی EIPها و پروپوزال‌ها
01:33:50 چالش‌ها و مشکلات در آپگریدها و شبکه‌ها
01:41:20 تحولات جدید در ولیدیتورهای اتریوم
01:43:39 پیش‌کامپایل‌ها و کاربردهای آن‌ها
01:46:01 EIPها و بهبودهای شبکه اتریوم
01:49:16 امضای جمعی و بهینه‌سازی‌های شبکه
01:52:01 جمع‌بندی

فصل هفتم - قسمت چهارم

https://shiryakhat.net/2025/02/devcon7.html

ایونت‌های وب۳ یکی از مهم‌ترین فرصت‌ها برای یادگیری، شبکه‌سازی و رشد در دنیای بلاکچین محسوب می‌شوند. در این قسمت از پادکست شیر یا خط، به بررسی جامع ایونت‌های مهم Devcon و Devconnect پرداخته‌ایم. این رویدادها نقش اساسی در شکل‌دهی به اکوسیستم اتریوم دارند و هر ساله هزاران توسعه‌دهنده، محقق، سرمایه‌گذار و علاقه‌مند به بلاکچین را گرد هم می‌آورند. اما شرکت در این ایونت‌ها تنها به خرید بلیط و حضور در کنفرانس خلاصه نمی‌شود—برنامه‌ریزی دقیق، آگاهی از فرصت‌های جانبی و نحوه‌ی تعامل با دیگران از نکات کلیدی برای بهره‌گیری حداکثری از این رویدادها است.

در ابتدا، تفاوت میان Devcon و Devconnect را بررسی کردیم. تجربه‌ حضور در Devcon7 در بانکوک و Devconnect در استانبول را مورد بررسی قرار دادیم و چالش‌ها و فرصت‌های هر یک را بیان کردیم.

یکی از مهم‌ترین بخش‌های این اپیزود، راهنمای دریافت بلیط و اسکالرشیپ‌ها بود. بسیاری از افراد تصور می‌کنند که ورود به چنین ایونت‌هایی تنها از طریق خرید بلیط امکان‌پذیر است، اما گزینه‌هایی مانند تخفیف‌های مخصوص توسعه‌دهندگان، دانشجویان، و داوطلبان، امکان حضور را برای طیف وسیع‌تری از شرکت‌کنندگان فراهم می‌کند. همچنین، در مورد فرصت‌های داوطلبی (Volunteer) صحبت کردیم

نتورکینگ و فرصت‌های شغلی یکی دیگر از موضوعات کلیدی این اپیزود بود. حضور در Devcon یا Devconnect فرصتی طلایی برای معرفی پروژه‌ها، آشنا شدن با افراد تأثیرگذار، و حتی یافتن موقعیت‌های شغلی جدید است. اما برای بهره‌گیری بهتر از این فرصت‌ها، باید نکاتی مانند چگونگی معرفی خود، نحوه شروع مکالمات، و رعایت اصول حرفه‌ای در تعاملات را رعایت کرد.

یکی دیگر از موضوعات جذاب این قسمت، تجربه‌ی ایرانی‌ها در این ایونت‌ها بود. مثال‌هایی از حضور داوطلبان و شرکت‌کنندگان ایرانی در Devcon7 و Devconnect استانبول آورده شد و در مورد اسکالرشیپ‌های ویژه‌ای مانند CoinIran Academy Scholarship صحبت شد که برای حمایت از حضور فارسی‌زبانان در این رویدادها ایجاد شده‌اند.

در نهایت، به مفهوم Popup City پرداختیم—ایده‌ی شهرهای موقت که در آن جوامع مختلف وب۳ برای مدتی مشخص در یک مکان جمع می‌شوند تا به‌صورت حضوری تعامل داشته باشند. رویدادهایی مانند Zuzalu نمونه‌ای از این جنبش نوظهور هستند که تجربه‌ای کاملاً جدید از زندگی و کار در کنار افراد هم‌فکر را ارائه می‌دهند.

اگر قصد دارید در آینده در Devcon، Devconnec یا سایر کنفرانس‌های بلاکچینی شرکت کنید، این قسمت می‌تواند راهنمای جامعی برای شما باشد!

حاضران در این قسمت:

• شایان اسکندری: shayan.es
• مهدیه امیری: linkedin.com/in/mahdieh-amiri-blockchain
• صارم اسکندری: linkedin.com/in/sarem-eskandary-38674a185
• الیاس سرجوقی: x.com/elyas6126
• حسین کاظمی: linkedin.com/in/hossein-kazemi-77754164
• حسین سمیعی: linkedin.com/in/syhsamiei
• مهدیه چاوشی: linkedin.com/in/mahdieh-chavoshi

زمان بندی:

00:00:00 | مقدمه
00:02:54 | معرفی ایونت‌های اتریوم و وب۳ — بررسی اجمالی رویدادهای مهم اتریوم و نقش آن‌ها در اکوسیستم وب۳.
00:08:34 | چگونه برای ایونت‌ها بلیط بگیریم؟
— روش‌های دریافت بلیط، از خرید عادی تا اسکالرشیپ و دعوت‌نامه‌ها.
00:14:23 | برنامه‌ریزی برای ایونت و نکات مهم در نتورکینگ — چطور بهترین بهره را از رویداد ببریم، برنامه‌ریزی کنیم و ارتباطات مؤثری بسازیم.
00:33:47 | هدایای تبلیغاتی (Swag) در ایونت‌ها
— بررسی انواع هدایای تبلیغاتی که در رویدادها توزیع می‌شوند و اهمیت آن‌ها.
00:43:15 | ایونت‌های فرعی (Side Events) و اهمیت آن‌ها — رویدادهای جانبی و فرصت‌های بیشتری برای یادگیری و شبکه‌سازی.
00:55:67 | دورهمی کوین‌ایران و تأثیر آن بر کامیونیتی فارسی‌زبان
01:10:39 | تجربه شرکت در دوکانکت — تجربیات واقعی از حضور در Devconnect و نکات مهم برای شرکت‌کنندگان.
01:14:10 | تجربه شرکت به‌عنوان والنتیر (Volunteer) و چگونگی آن
— چطور می‌توان به‌عنوان داوطلب در رویدادها شرکت کرد و چه مزایایی دارد؟
01:48:42 | انواع اسکالرشیپ و نحوه دریافت آن برای شرکت در ایونت‌ها — بررسی اسکالرشیپ‌ها، شرایط دریافت و نحوه اقدام برای کمک‌هزینه‌های سفر و حضور.
01:54:02 | تأثیر شرکت در این ایونت‌ها بر فرد، زندگی و آینده شغلی
— چگونه شرکت در چنین رویدادهایی مسیر شغلی و آینده فرد را تغییر می‌دهد؟
02:10:55 | Popup City چیست و چگونه در آن شرکت کنیم؟ — توضیح درباره مفهوم Popup City و تجربه شرکت در آن.
02:19:09 | جمع‌بندی

تاریخ انتشار: February 18, 2025

شیر یا خط

فصل هفتم - قسمت سوم

راهنمای جامع شرکت در هکتان‌های وب۳ و بلاکچین٫ یا٫ چگونه در یک هفته هزاران دلار به دست بیاورید؟

در این قسمت از پادکست شیر یا خط، راهنمای کاملی برای شرکت در هکتان‌های بلاکچین و وب۳ ارائه می‌دهیم. از نحوه پیدا کردن و ثبت‌نام در هکتان‌های ETHGlobal و DoraHacks گرفته تا مدیریت پروژه، کار تیمی و نحوه برنده شدن در هکتان‌های اتریوم را بررسی می‌کنیم.

توضیحات این اپیزود:

مقدمه و معرفی هکتان‌های بلاکچین پیش از هکتان: هکتان بلاکچین و وب۳ چیست؟ چگونه هکتان‌های ETHGlobal و DoraHacks را پیدا کنیم نحوه درخواست شرکت در هکتان‌های اتریوم ارسال ویدیو معرفی و رزومه وب۳ استیک اتر و تامین هزینه‌های شرکت

نحوه مشارکت در هکتان: انتخاب نقش در هکتان: برنامه‌نویس، منتور، داوطلب، داور آشنایی با پلتفرم‌های هکتان مثل ETHGlobal و Devfolio عضویت در کامیونیتی‌های دیسکورد و تلگرام جامعه توسعه‌دهندگان ایرانی در وب۳

ایده‌پردازی و تشکیل تیم هکتان: خلاقیت در ایده‌های بلاکچینی بررسی لیست درخواست‌های اسپانسرها تشکیل تیم بر اساس مهارت‌های فنی و غیرفنی نحوه پیوستن به تیم‌های بین‌المللی بررسی جوایز و اسپانسرهای هکتان

مدیریت پروژه در هکتان: برنامه‌ریزی و تقسیم کار تیمی اسکرام و اسپرینت در هکتان مدیریت زمان و اولویت‌بندی وظایف ارتباط موثر با اسپانسرها و منتورها

نکات کلیدی موفقیت در هکتان: تحقیق درباره محل برگزاری هکتان مدیریت انرژی و استراحت نتورکینگ و ارتباط‌گیری

فلسفه هکتان و استارتاپ: توسعه محصول در زمان محدود

استراتژی برنده شدن در هکتان

ارائه پروژه و دمو: آماده‌سازی کد و مستندات فنی ارائه به داوران و سرمایه‌گذاران

جوایز و دستاوردها: جوایز نقدی و توکن امنیت کیف پول و دریافت جوایز

شبکه‌سازی و فرصت‌های شغلی: ارتباط با توسعه‌دهندگان بین‌المللی فرصت‌های استخدام در شرکت‌های وب۳

پس از هکتان: تبدیل پروژه هکتان به استارتاپ دریافت گرنت و سرمایه نمونه‌های موفق مثل Cryptokitties و Earnifi تقویت رزومه و پروفایل گیت‌هاب

حاضران در این قسمت:

• شایان اسکندری: https://shayan.es

• مهدیه امیری: https://www.linkedin.com/in/mahdieh-amiri-blockchain/

• شهریار: https://linktr.ee/0xshazam.eth

• صارم اسکندری: https://www.linkedin.com/in/sarem-eskandary-38674a185/

• الیاس سرجوقی: https://x.com/elyas6126
لینک های این اپیزود:

• هکتان‌های ای‌تی‌اچ گلوبال ETHGlobal Hackathons: ethglobal.com/events/hackathons

• دوراهکس - هکتان‌های جهانی DoraHacks - Global Hackathons: dorahacks.io

• رویدادهای کریپتونومدز CryptoNomads Events: cryptonomads.org

• دِوکانکت - کنفرانس توسعه‌دهندگان اتریوم Devconnect - Ethereum Developer Conference: devconnect.org

----------------------------------

0:00 Intro معرفی کوتاه و آغاز گفتگو.
7:02 هکتون چیست و چگونه در آن شرکت کنیم؟
تعریف هکتون، روند ثبت‌نام و نکاتی برای شرکت در آن.
21:29 داوری در هکتون چگونه انجام می‌شود؟ نگاهی به فرآیند داوری و معیارهای ارزیابی پروژه‌ها.
24:10 چطور ایده پیدا کنیم و تیم بسازیم؟
راهنمایی‌هایی برای تیم‌سازی موفق و ایده‌پردازی خلاقانه.
47:12 تجربه شرکت در هکتون و چالش‌ها تجربیات واقعی از شرکت در هکتون‌ها و غلبه بر چالش‌های پیش‌رو.
1:03:18 مراقبت از خود و تغذیه در هکتون
نکاتی برای حفظ انرژی، تمرکز، و سلامت جسمی و ذهنی در طول هکتون.
1:11:13 چرا باید در هکتون شرکت کنیم؟ بررسی فلسفه و مزایای شرکت در هکتون برای رشد شخصی و حرفه‌ای.
1:18:15 چگونه پروژه را سابمیت کنیم و ارائه دهیم؟
نکات طلایی برای ارائه موفقیت‌آمیز پروژه‌ها به داوران.
1:38:08 جوایز هکتون نگاهی به جوایز و مزایای برندگان هکتون.
1:44:44 جشن اختتامیه (Closing Ceremony)
پایان‌بندی جشن و لحظات هیجان‌انگیز مراسم اختتامیه.
1:51:00 جمع‌بندی خلاصه‌ای از بحث‌ها و نکاتی برای شرکت در هکتون بعدی.

شیر یا خط فصل هفتم - قسمت دو

بررسی مفهوم Restaking در اتریوم و پروتکل Eignlayer

در این قسمت، نگاهی دقیق به پروتکل Eignlayer خواهیم داشت که اخیراً در شبکه اصلی اتریوم راه‌اندازی شده است. همچنین، به بررسی مفاهیم ایده Restaking در اتریوم می‌پردازیم.

توضیحات این اپیزود:

- مقدمه و معرفی

- مرج ماینینگ در دنیا Proof of Work

- خلاصه ای از Proof of Stake و محدودیت شراکت افراد به عنوان یک Verifier

- الگوریتم RANDAO و تاثیر آن در Proof of Stake اتریوم

- انواع Reward های متفاوت برای Validatorها در Proof of Stake اتریوم

- بررسی Liquid Staking و چرایی نیاز به آنها

- ریسک های Liquid Staking و شباهت آن به مشکل مالی امریکا در ۲۰۰۸ (Rehypothecation)

- تاریخچه Restaking

- کاربرد های Restaking

- چگونگی کار کردن EignLayer در لایه پروتوکل

- مدل امنیت اقتصادی در EignLayer برای AVS ها

- خلاصه بر Puffer Protocol

- مقایسه Native Restaking با Liquid Restaking

- جمع بندی

لینک های این اپیزود:

دوره کوین‌ایران آکادمی - ۱۴۰۲ جلسه سوم - مقدمات و تاریخچه اتریوم و اثبات سهام (Proof of Stake) : https://www.youtube.com/watch?v=oBrCtuhmOlM&list=PLDwI1rIhknpN-4ZnbcQfqDgM5dVY73ruS&index=3&pp=gAQBiAQB

دروازه ورود ولیدیتور ها به لایه اجماع اتریوم: https://coinmetrics.substack.com/p/state-of-the-network-issue-244

دیاگرام ساده شده پروتکل ایگن‌لیر: https://forum.eigenlayer.xyz/t/high-level-diagram-for-native-restaking/13093

You Could’ve Invented EigenLayer: https://www.blog.eigenlayer.xyz/ycie/

EigenLayer Whitepaper: https://docs.eigenlayer.xyz/eigenlayer/overview/whitepaper

Puffer Overview: https://docs.puffer.fi/protocol/overview

-------------------------------

0:00 - مقدمه و معرفی

2:17 - مرج ماینینگ در دنیا Proof of Work

8:10 - خلاصه ای از Proof of Stake و محدودیت شراکت افراد به عنوان یک Verifier

12:30 -  الگوریتم RANDAO و تاثیر آن در Proof of Stake اتریوم

15:25 - انواع Reward های متفاوت برای Validatorها در Proof of Stake اتریوم

19:27 - بررسی Liquid Staking و چرایی نیاز به آنها

23:56 - ریسک های Liquid Staking و شباهت آن به مشکل مالی امریکا در ۲۰۰۸ (rehypothecation)

25:50 - تاریخچه Restaking

33:52 - کاربرد های Restaking

38:33 -  چگونگی کار کردن EignLayer در لایه پروتوکل

1:13:24 - مدل امنیت اقتصادی در EignLayer برای AVS ها

1:14:55 - خلاصه بر Puffer Protocol

1:18:32 - مقایسه Native Restaking با Liquid Restaking

1:21:48 - جمع بندی

شیر یا خط فصل هفتم - قسمت یک

هارد فورک دِنکُن (Dencun) و تاثیر آن در پروتکل اتریوم

در این اپیزود، ارتقاء Dencun در شبکه اتریوم و EIP هایی که همراه با این ارتقاء فعال می‌شوند، مثل EIP-4488 رو با جزئیات مورد بحث قرار دادیم.

توضیحات این اپیزود:

- مقدمه و معرفی

- صحبت درباره دوره توسعه بلاکچین و قرارداد‌هوشمند با سالیدیتی ۱۴۰۲

- چرایی نیاز به ارتقاء در شبکه اتریوم

- نحوه نام‌گذاری ارتقاء ها در شبکه اتریوم

- تغییرات ارتقاء Dencun

- بررسی EIP-4488 و KZG commitments

- بررسی بهبود PortoDank Sharding و خلاصه ای بر نحوه کارکرد راهکار های لایه دو رول‌أپ

- صحبت درباره جدایی لایه اجرا و اجماع در اتریوم

- بررسی ارتقاء های مرتبط با لایه اجماع

- بررسی ارتقاء های مرتبط با لایه اجرا

- صحبت درباره یونی‌سواپ نسخه ۴ و EIP-1153

- صحبت درباره permit و مدل های حمله و فیشینگی که از آن استفاده میکنند

- جمع بندی

لینک های این اپیزود:

- کوین ایران آکادمی: https://coiniran.academy

- نحوه نام‌گذاری ارتقاء ها در شبکه اتریوم: https://ethereum-magicians.org/t/e-star-name-for-consensus-layer-upgrade-after-deneb/13248

- لیست بهبود های ارتقاء Dancun: https://www.ethereumcatherders.com/dencun/

- وبسایت PortoDank Sharding: https://www.eip4844.com/

- What is staking: https://consensys.io/blog/what-is-staking

- ethereum-dencun-upgrade-explained: https://consensys.io/blog/ethereum-dencun-upgrade-explained-part-1

- و یونی‌سواپ نسخه ۴: https://blog.uniswap.org/uniswap-v4

- وایت پیپر یونی‌سواپ نسخه ۴: https://github.com/Uniswap/v4-core/blob/main/docs/whitepaper-v4.pdf

- (جدید) دوره توسعه بلاکچین و قرارداد‌هوشمند با سالیدیتی ۱۴۰۲: https://www.youtube.com/playlist?list=PLDwI1rIhknpN-4ZnbcQfqDgM5dVY73ruS

-------------------------------------

0:00 - مقدمه و معرفی

6:45 - چرایی نیاز به آپدیت در شبکه اتریوم

11:40 - توضیح جدایی لایه اجرایی و لایه اجماع در شبکه اتریوم و پرداختن به Client Diversity

21:33 - شروع بررسی فورک Dencun

23:53- بررسی EIP-4488 (Proto-Danksharding)

31:40 - شباهات Proto-Danksharding با SegWit در شبکه بیت‌کوین

35:46 - چرایی نیاز به Proto-Danksharding و KZG Commitment

50:38 - نحوه استفاده از Proto-Danksharding توسط Rollup ها

55:54 - بررسی EIP-6780 (SELFDESTRUCT only in same transaction)

1:06:07 - شروع بررسی EIP های مرتبط با لایه اجماع

1:20:56 - روند اضافه شدن validator جدید به لایه اجماع

1:23:15 - شروع بررسی EIP های مرتبط با لایه اجرایی

1:27:59 - بررسی EIP-1153

1:33:08 - یکی از مدل های حمله از نوع فیشینگ در دنیای Web3

1:35:14 - کاربرد EIP-1153 در Uniswap V4

1:43:20 - جمع‌بندی

شیر یا خط فصل ششم - قسمت پنجم

شبکه‌ی لایتنینگ راهکار مقیاس‌پذیری شبکه‌ی بیتکوین (۳)

در این قسمت شبکه‌ی لایتنینگ را به طور دقیق‌تری بررسی می‌کنیم و کیف پول‌ها و پیاده سازی‌های مختلف لایتنینگ را معرفی می‌کنیم.

توضیحات این اپیزود:

• مقدمه و معرفی
• مسیرهای مختلف خرج کردن تراکنش و بستن شبکه‌ی لایتنینگ
• آمار و وضعیت فعلی شبکه‌ی لاتنینگ
• نحوه‌ی بستن کانال لایتنینگ
• بستن کانال به روش همکاری شده یا Cooperative Close
• بستن کانال به روش یک طرفه یا Force Close و لزوم وجود این روش
• جزییات فنی بستن کانال به روش یک طرفه
• کارمزد بستن کانال‌ها چگونه محاسبه می‌شود؟
• نرم‌افزارهای مربوط به لایتنینگ (نودها‌‌٫ والت‌ها و …)
• انواع مختلف والت‌های لایتنینگی حضانتی یا Custodial غیر حضانتی یا Non-Custodia
• معرفی کیف پول‌های لایتنینگی
• کیف پول‌های ‌phoenix, Breez, Moon Wallet, Eclair,
• زیرساخت‌های لازم برای راه‌ اندازی لایتنینگ
• نود لایتنینگ در شبکه‌ی لایتنینگ
• پیاده سازی‌های مختلف لایتنینگ
• آپگرید تپروت و تاثير آن بر لایتنینگکمک به افزایش حریم خصوصی و پرایوسی
  کم کردن هزینه باز و بستن لانال لایتنینگ
• خلاصه این قسمت

https://shiryakhat.net/2022/04/Lightning-Make-Bitcoin-Scalable-3.html

لینک های این اپیزود:

• وبسایت آموزش بیتکوین به زبان فارسی: https://bitcoind.me/
• کانال یوتیوب ضیا صدر: https://www.youtube.com/c/ZiyaSadr
• اپیزود شیریاخط در مورد لایتنینگ : https://shiryakhat.net/2019/08/lightning-segwit.html
• آموزش بیتکوین: نصب کیف‌پول لایتنینگ: https://youtu.be/pJAaqZeWHWQ
• لایتنینگ چیست؟: https://youtu.be/38T9VFXhYRg
• Ride The Lightning آموزش استفاده از ابزار برای مدیریت نود لایتنینگ بیتکوین: https://youtu.be/IRnoRy0632E
• [آموزش بیتکوین: نصب و استفاده لایتنینگphoenix lightning wallet](https://youtu.be/f7Sy-Fm3slQ): https://youtu.be/f7Sy-Fm3slQ
• آموزش نصب و راه اندازی لایتنینگ: کیف پول مون والت MUUN: https://youtu.be/1ASVX2ODFYw
• راهنمای مقدماتی لایتنینگ: https://bitcoind.me/blobs/tuts/lightning-network-chist-bitcoind_me.pdf

------------------------------------------------

00:00 شروع

2:30 خلاصه اپیزودهای قبلی

5:30 آمار و وضعیت فعلی شبکه‌ی لاتنینگ

8:00  نحوه‌ی بستن کانال لایتنینگ

9:50 بستن کانال به روش همکاری شده یا Cooperative Close

10:30 بستن کانال به روش یک طرفه یا Force Close و لزوم وجود این روش

12:30 جزییات فنی بستن کانال به روش یک طرفه

15:40 کارمزد بستن کانال‌ها چگونه محاسبه می‌شود؟

18:55 نرم‌افزارهای مربوط به لایتنینگ (نودها‌‌٫ والت‌ها و …)

22:50 انواع مختلف والت‌های لایتنینگی حضانتی یا Custodial غیر حضانتی یا Non-Custodial

26:40 معرفی کیف پول‌های لایتنینگی

36:54 زیرساخت‌های لازم برای راه‌ اندازی لایتنینگ

38:10  نود لایتنینگ در شبکه‌ی لایتنینگ

45:00 پیاده سازی‌های مختلف لایتنینگ

50:45  آپگرید تپروت و تاثير آن بر لایتنینگ

1:05:20 خلاصه اپیزود و پایان

شیر یا خط ** فصل ششم - قسمت چهارم **

شبکه‌ی لایتنینگ راهکار مقیاس‌پذیری شبکه‌ی بیتکوین (۲)

https://shiryakhat.net/2022/02/Lightning-Make-Bitcoin-Scalable-2.html

در این قسمت شبکه‌ی لایتنینگ را به طور دقیق‌تری از دید شبکه‌ی پرداخت بررسی می‌کنیم و سناریوهای تقلب را تشریح می‌کنیم.

توضیحات این اپیزود:

• مقدمه و معرفی
• خلاصه اپیزودهای قبل
• سناریوهای تقلب در شبکه لایتنینگ
• کانال حالت یا channel state
• تقلب چگونه تشخیص داده می‌شود؟
• حالت یا state های جدید چگونه state های قبلی را منقضی می‌کنند؟
• امکان تنبیه کردن چگونه مهیا می‌شود
• سرویس برج مراقبت یا watch tower
• بررسی فنی‌ watch tower ها
• تئوری بازی‌ها در لایتنینگ و انگیزش برای رفتار مناسب
• پیاده‌سازی های مختلف watch tower ها
• مسیریابی در شبکه‌ی لایتنینگ
• مسیریابی در شبکه‌های کامپیوتری و مقایسه با لایتنینگ
• شبکه‌ی تور و پاکت‌های پیازی
• مکانیزم پرداخت در لایتنینگ و صورتحساب یا invoice
• خلاصه این قسمت

لینک های این اپیزود:

• وبسایت آموزش بیتکوین به زبان فارسی: https://bitcoind.me/
• کانال یوتیوب ضیا صدر: https://www.youtube.com/c/ZiyaSadr
• اپیزود شیریاخط در مورد لایتنینگ : https://shiryakhat.net/2019/08/lightning-segwit.html

شیر یا خط فصل ششم - قسمت سوم

شبکه‌ی لایتنینگ راهکار مقیاس‌پذیری شبکه‌ی بیتکوین (۱)

در این قسمت شبکه‌ی لایتنینگ را که یک راهکار لایه دومی برای مقیاس‌پذیری بلاکچین بیتکوین است بررسی می‌کنیم.

توضیحات این اپیزود:

• مقدمه و معرفی
• خلاصه اپیزودهای قبل
• معرفی ساده شبکه‌ی لایتنینگ
• پیش زمینه‌های لایتنینگ در شبکه‌ی اصلی بیتکوین
• حساب‌های چند امضایی در بیتکوین(Multi-Signature)
• زبان برنامه نویسی در بیتکوین یا Bitcoin Scripting Language
• عملگرهایی(Instruction Set) از بیتکوین که از آنها در شبکه‌ی لایتنینگ مورد نیاز است.عملگر Check Multi-sig Verify
  عملگر Check Sequence Verify
  عملگر Check LockTime Verify
  
• Locking Script لایتنینگ چگونه است؟
• چه مسیرهایی برای خرج کردن UTXO مربوط به کانال لایتنینگ وجود دارد؟
• امضای ۲ نفر مشارکت کننده در کانال
• روشی برای خرج کردن UTXO در صورت ناپدید شدن یکی از افراد
• تنبیه فرد خاطی و اجازه خرج پول توسط فرد دیگر
• قراردادهای HTLC چیست؟
• باز کردن کانال لایتنینگ مرحله به مرحلهپیدا کردن طرف مقابل در شبکه‌ی لایتنینگ برای بازکردن کانال
  تبادل تراکنش تعهد یا Commitment Transaction
  تراکنش Funding
  ساخت تراکنش‌های تعهد جدید و جابجایی آن‌ها
  تراکنش تعهد چگونه ساخته می‌شود و چرا به آن نیاز داریم؟
  
• پرداخت و دریافت پول در شبکه‌ی لایتنینگ
• تراکنش جدید در لایتنینگ و تراکنش تعهد جدید
• نامعتبر کردن (Invalidate) تراکنش‌های تعهد جدید
• روش تنبیه در صورت تقلب
• مجازات تنبیه شونده در صورت تقلب
• خلاصه این قسمت

https://shiryakhat.net/2021/12/Lightning-Make-Bitcoin-Scalable-1.html

لینک های این اپیزود:

• وبسایت آموزش بیتکوین به زبان فارسی: https://bitcoind.me/
• کانال یوتیوب ضیا صدر: https://www.youtube.com/c/ZiyaSadr
• اپیزود شیریاخط در مورد لایتنینگ : https://shiryakhat.net/2019/08/lightning-segwit.html
  

---------------------------------

مقدمه و معرفی00:00 

04:57  خلاصه اپیزودهای قبل

06:33 معرفی ساده شبکه‌ی لایتنینگ

14:45 پیش زمینه‌های لایتنینگ در شبکه‌ی اصلی بیتکوین

15:45 حساب‌های چند امضایی (Multi-Signature) در بیتکوین

38:30  بیتکوین که از آنها در شبکه‌ی لایتنینگ استفاده می‌شود (Instruction Set) عملگرهای 

41:40   در لایتنینگ چگونه است؟ Locking Script

41:40 قراردادهای ‌HTLC چیست؟

45:35  باز کردن کانال لایتنینگ مرحله به مرحله

58:00 پرداخت و دریافت پول در شبکه‌ی لایتنینگ

1:02:50 تنبیه در صورت تقلب

1:07:50 خلاصه این قسمت

شیر یا خط فصل ششم - قسمت دوم

**مقیاس‌پذیری گلوگاهی در بلاکچین‌ها (۲) **

در این قسمت راهکارهای مقیاس‌پذیری در بلاکچین‌ها از طریق تغییر مدل اجماع و راهکارهای لایه دومی را بررسی کردیم و به طور مختصر مزایا و معایب آن‌ها را شرح دادیم.

توضیحات این اپیزود:

• مروری بر اپیزود قبل
• تغییر در مدل اجماع راه‌حلی بر مقیاس پذیریمدل Proof of Authority
  مدل Delegated Proof of Stake
  مدل اجماع بلاکچین Avalanche
  مدل DLT
  
• بررسی مدل‌های اجماع متفاوت به لحاظ مرکزیت و مقیاس پذیری
• راهکارهای لایه دومی در بلاکچین‌ها چیست؟
• کانال‌های پرداخت یک طرفه اولین راهکار لایه دومی
• شبکه های پرداخت یا Payment Networks
• مزایا و معایب شبکه‌ی لایتنینگ به عنوان مهم‌ترین شبکه‌ی پرداخت لایه دومی
• State channel ها راهکاری شکست خورده در مقیاس‌ پذیری
• Side chain ها چگونه به مقیاس پذیری کمک میکنند
• Commit chain ها چیستند و به مقیاس پذیری کمک میکنند
• شبکه‌ی Polygon نمونه‌ای از یک Commit Chain
• در دسترس بودن اطلاعات یا Data Availability مشکل بزرگ اکثر راهکارهای لایه دومی
• مدل اقتصادی و مشوق های سیستمی دیگر مشکل راهکارهای لایه دومی
• Rollup ها چگونه به این مشکلات پاسخ دادند؟
• ‌‌Rollup ها راهکارهای اصلی مقیاس پذیری در اتریوم
• Optimistic Rollup ها چگونه کار میکنند؟
• Zero-Knowledge Rollup ها یا ZK-Rollup ها چگونه کار میکنند؟
• مزایا و معایب این ۲ راه حل چیست؟

لینک های این اپیزود:

https://shiryakhat.net/2021/12/Lightning-Make-Bitcoin-Scalable-1.html

• توضیجات وبسایت اتریوم در مورد Rollup ها: https://ethereum.org/en/developers/docs/scaling/layer-2-rollups/
• توضیحاتی در مورد شبکه‌ی ‌Polygon: https://finematics.com/polygon-commit-chain-explained/
• اپیزود شیریاخط در مورد لایتنینگ : https://shiryakhat.net/2019/08/lightning-segwit.html
• توضیحات جامع تیم پارادایم در مورد راهکار لایه دومی Optimism : https://research.paradigm.xyz/optimism
  

--------

00:00 - 5:28 خلاصه قسمت‌های قبل

5:28 - 7:35 مقیاس پذیری از طریق تغییر مدل اجماع

7:35 - 8:55 مدل اجماع PoA

8:55 - 11:46 مدل اجماع PoS

11:46 - 14:27 مدل اجماع DPoS

14:27– 16:21 مدل اجماع Avalanche

16:21 - 21:21 مدل اجماع DLT ها و بحث‌های تکمیلی

21:21  - 25:05 مقیاس پذیری از طریق راه‌کارهای لایه دومی

25:05 - 28:05 کانال‌های پرداخت یک طرفه

28:05 - 34:38 شبکه‌های پرداخت یا payment networks

34:38 - 42:22 مشکلات شبکه پرداخت یا شبکه‌ی لایتنینگ

42:22 - 44:57 کانال های حالت یا state channels

44:57 - 47:27 کانال‌های جانبی یا side chain ها

47:27 - 52:25 مدل commit chain هایی مانند Polygon

52:25 - 53:47 ها state-chain

53:47 - 54:58 مشکل در دسترس بودن داده

54:58 - 59:50 مشکل انگیزشی در dispute لایه دوم

59:50 - 1:07:29 پیدایش rollup ها و مزایای آن

1:07:29 - 1:11:23 ها و مزایا معایب آن optimistic -rollup

1:11:23 ها و مزایا معایب آن Zk-rollup